مراحل تولید تشک‌های فنری

مراحل تولید تشک فنری شامل ۷ مرحله اصلی است: ۱) تولید فنر از سیم فولادی توسط دستگاه CNC ۲) مونتاژ و اتصال فنرها به یکدیگر ۳) ساخت قاب و شبکه فولادی ۴) لایه‌گذاری فوم پلی‌یورتان و ابر ۵) نصب میله‌های پروانه‌ای لبه ۶) دوخت روکش پارچه‌ای ۷) کنترل کیفیت و بسته‌بندی. در این مقاله از فروشگاه خوابکو، هر مرحله را با جزئیات کامل فنی بررسی می‌کنیم تا بدانید یک تشک فنری باکیفیت چگونه ساخته می‌شود.

تشک فنری چیست و چرا فرآیند تولید آن اهمیت دارد؟

تشک فنری نوعی تشک است که در ساختار داخلی آن از فنرهای فولادی به عنوان هسته اصلی استفاده می‌شود. این فنرها وظیفه تحمل وزن بدن، ایجاد حالت ارتجاعی و توزیع یکنواخت فشار را بر عهده دارند. تخت خواب به عنوان یکی از مهم‌ترین اجزای سرویس خواب، بدون یک تشک باکیفیت نمی‌تواند خواب راحتی برای شما فراهم کند.

شناخت فرآیند تولید تشک فنری به شما کمک می‌کند تا هنگام خرید بتوانید تشک‌های باکیفیت را از محصولات نامرغوب تشخیص دهید. هرچه مراحل تولید با دقت بیشتر و مواد اولیه مرغوب‌تری انجام شود، تشک نهایی عمر طولانی‌تر و عملکرد بهتری خواهد داشت.

انواع تشک فنری: فنر متصل و فنر منفصل

قبل از بررسی مراحل تولید، لازم است با دو نوع اصلی تشک فنری آشنا شوید، چرا که فرآیند ساخت هرکدام تفاوت‌هایی دارد:

تشک فنر متصل (بونل / میراکویل)

در تشک فنر متصل، تمام فنرها از طریق سیم‌های مارپیچی به یکدیگر وصل هستند. به این نوع فنرها، فنر میراکویل یا بونل نیز گفته می‌شود. چینش فنرها به صورتی است که از بدن شما حمایت می‌کند و به دلیل وزن سبکی که دارند، به راحتی قابل جابه‌جایی هستند.

اما به دلیل متصل بودن فنرها، زمانی که به یک قسمت تشک فشار وارد کنید، قسمت‌های دیگر نیز تکان می‌خورند. به همین دلیل این نوع تشک برای استفاده دونفره چندان مناسب نیست.

تشک فنر منفصل (پاکتی)

در تشک فنر منفصل، هر فنر به صورت جداگانه داخل یک کیسه (پاکت) پارچه‌ای قرار می‌گیرد. فنرها در جای خود ثابت هستند و هرکدام مستقل عمل می‌کنند. این ویژگی باعث می‌شود لرزش و تکان به حداقل برسد.

تشک‌های فنر منفصل برای افراد سنگین‌وزن بسیار مناسب هستند، دوام بهتری نسبت به فنر متصل دارند و در صورت استفاده صحیح می‌توانند تا ۱۰ سال عمر کنند. البته نسبت به فنر متصل سنگین‌تر هستند و جابه‌جایی آن‌ها سخت‌تر است.

مواد اولیه مورد نیاز برای تولید تشک فنری

پیش از شروع مراحل تولید، مواد اولیه مختلفی تهیه و آماده‌سازی می‌شوند. کیفیت مواد اولیه مستقیماً بر کیفیت محصول نهایی تأثیر می‌گذارد:

۱. سیم فولادی

سیم فولادی اصلی‌ترین ماده اولیه تولید تشک فنری است. قطر سیم‌های مورد استفاده معمولاً بین ۱.۲ تا ۲.۲ میلی‌متر متغیر است. سیم فولادی باید از جنس فولاد کربنی با کشش بالا باشد تا پس از هزاران بار فشرده شدن، شکل اولیه خود را حفظ کند. فولاد مورد استفاده معمولاً مطابق با استاندارد DIN 17223 یا معادل آن تولید می‌شود.

• سیم ضخیم‌تر (۱.۸ تا ۲.۲ میلی‌متر): فنرهای سخت‌تر می‌سازد و برای تشک‌های مخصوص افراد سنگین‌وزن استفاده می‌شود
• سیم نازک‌تر (۱.۲ تا ۱.۶ میلی‌متر): فنرهای نرم‌تر تولید می‌کند و برای تشک‌های نرم و راحت مناسب است

۲. فوم پلی‌یورتان و ابر

فوم پلی‌یورتان با دانسیته‌های مختلف (معمولاً ۲۰ تا ۴۰ کیلوگرم بر مترمکعب) به عنوان لایه‌های رویی و میانی تشک استفاده می‌شود. فوم با دانسیته بالاتر دوام بیشتری دارد و شکل خود را بهتر حفظ می‌کند. ابر (الیاف پلی‌استر) نیز برای ایجاد نرمی و حجم اولیه روی سطح تشک به کار می‌رود.

۳. پارچه روکش و پارچه جداساز

دو نوع پارچه در تولید تشک فنری استفاده می‌شود:

• پارچه جداساز (نانوون یا اسپان‌باند): بین لایه فنری و لایه فوم قرار می‌گیرد تا فنرها به فوم آسیب نرسانند
• پارچه روکش (ژاکارد یا تریکو): لایه بیرونی و نمایان تشک که معمولاً با الیاف ضد حساسیت و ضد باکتری تولید می‌شود

۴. چسب صنعتی حرارتی (Hot Melt)

چسب داغ صنعتی با دمای ذوب ۱۷۵ درجه سانتی‌گراد برای اتصال کیسه‌های فنر منفصل به یکدیگر و همچنین چسباندن لایه‌های مختلف تشک استفاده می‌شود. این چسب باید مقاومت حرارتی و انعطاف‌پذیری بالایی داشته باشد.

۵. میله‌های فولادی پروانه‌ای (Edge Support)

میله‌های پروانه‌ای شکل از جنس فولاد سخت برای تقویت لبه‌های تشک استفاده می‌شوند. این میله‌ها باعث می‌شوند لبه تشک هنگام نشستن یا خوابیدن در کناره‌ها فرو نرود و استحکام کلی تشک افزایش یابد.

۶. کیسه‌های پارچه‌ای (مخصوص فنر منفصل)

در تشک‌های فنر منفصل، هر فنر داخل یک کیسه پارچه‌ای از جنس نانوون (Non-woven) قرار می‌گیرد. جنس این کیسه باید مقاوم در برابر پارگی و دارای تهویه مناسب باشد.

مراحل تولید تشک فنری مرحله به مرحله

حالا که با مواد اولیه آشنا شدیم، بیایید فرآیند تولید تشک فنری را از ابتدا تا انتها به صورت کامل بررسی کنیم:

مرحله ۱: تولید فنر از سیم فولادی

اولین و مهم‌ترین مرحله تولید تشک فنری، ساخت خود فنرها است. این فرآیند با استفاده از دستگاه‌های فنرساز CNC (کنترل عددی کامپیوتری) انجام می‌شود:

1. رشته‌های سیم فولادی از کلاف‌های بزرگ وارد دستگاه فنرساز می‌شوند
2. دستگاه سیم را با دمای مناسب حرارت‌دهی می‌کند تا قابلیت شکل‌پذیری پیدا کند
3. سیم حرارت‌دیده توسط غلتک‌ها و قالب‌های مخصوص به شکل مارپیچ (اسپیرال) در می‌آید
4. ارتفاع هر فنر معمولاً کمتر از ۳۳ سانتی‌متر تنظیم می‌شود (بسته به مدل تشک)
5. پس از شکل‌گیری، فنرها عملیات تنش‌زدایی حرارتی (Tempering) را طی می‌کنند تا استحکام و دوام لازم را به دست آورند

نکته فنی: تعداد دور پیچ هر فنر (معمولاً ۵ تا ۷ دور) و قطر فنر (۵ تا ۸ سانتی‌متر) بر میزان سختی و نرمی تشک تأثیر مستقیم دارد. دستگاه‌های مدرن CNC قادرند در هر دقیقه ۴۰ تا ۶۰ فنر تولید کنند.

مرحله ۲: مونتاژ و اتصال فنرها به یکدیگر

نحوه مونتاژ فنرها مهم‌ترین تفاوت بین تولید تشک فنر متصل و منفصل است:

مونتاژ فنر متصل (بونل)

1. فنرهای تولیدشده در ردیف‌های منظم کنار هم قرار می‌گیرند
2. با استفاده از سیم‌های مارپیچی اتصال‌دهنده (هلیکال)، فنرها از بالا و پایین به یکدیگر متصل می‌شوند
3. یک قاب فولادی محکم دور تا دور مجموعه فنرها نصب می‌شود تا شکل کلی حفظ شود
4. تعداد فنر در هر مترمربع معمولاً بین ۱۲۰ تا ۲۰۰ عدد است

مونتاژ فنر منفصل (پاکتی)

فرآیند مونتاژ فنر منفصل پیچیده‌تر و زمان‌برتر است:

1. دستگاه فنرساز هر فنر را فشرده می‌کند تا ارتفاع آن کاهش یابد
2. هر فنر فشرده‌شده وارد یک کیسه پارچه‌ای (پاکت) از جنس نانوون می‌شود
3. هر ۳۲ کیسه فنر یک رشته جداگانه تشکیل می‌دهند
4. رشته‌های فنر توسط دستگاه مخصوص با چسب داغ ۱۷۵ درجه سانتی‌گراد به یکدیگر متصل می‌شوند
5. تعداد فنر در هر مترمربع معمولاً بین ۲۵۰ تا ۱۰۰۰ عدد است (هرچه بیشتر، کیفیت بالاتر)

نکته بسیار مهم درباره محل چسب‌زنی:

• اتصال از بالا و پایین: اگر کیسه‌ها از سمت بالا و پایین به یکدیگر متصل شوند، هنگام وارد شدن فشار به یک نقطه، همه فنرها با هم فشرده می‌شوند و مزیت اصلی فنر منفصل از بین می‌رود
• اتصال از قسمت وسط (روش صحیح): اگر اتصال از وسط کیسه‌ها انجام شود، هر فنر می‌تواند مستقل عمل کند و فشار وارده به یک نقطه به سایر نقاط منتقل نمی‌شود

این نکته ظریف یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تشخیص کیفیت تشک فنر منفصل است.

مرحله ۳: ساخت قاب و شبکه فولادی پایه

هر تشک فنری دارای یک پایه فنری (Box Spring) است که وظایف مهمی بر عهده دارد:

1. یک شبکه فولادی با سیم‌های ضخیم‌تر (معمولاً ۳ تا ۴ میلی‌متر) ساخته می‌شود
2. این شبکه به عنوان زیرساخت اصلی، وزن کل تشک و بدن خوابیده را تحمل می‌کند
3. قاب فولادی محکمی دور تا دور شبکه نصب می‌شود تا ساختار صلبی ایجاد شود
4. روی شبکه فولادی با یک لایه پارچه جداساز (نانوون) پوشانده می‌شود
5. این پارچه جداساز از تماس مستقیم فنرها با لایه‌های بالایی جلوگیری می‌کند و صدای ناشی از برخورد فنر با فنر را نیز کاهش می‌دهد

کیفیت شبکه فولادی تأثیر مستقیم بر طول عمر تشک دارد. شبکه‌ای که از فولاد با کیفیت پایین ساخته شود، پس از مدتی دچار خمیدگی و تغییر شکل می‌شود.

مرحله ۴: لایه‌گذاری فوم، ابر و عایق

پس از آماده شدن مجموعه فنری، نوبت به لایه‌گذاری می‌رسد. این مرحله تعیین‌کننده میزان نرمی، راحتی و احساس کلی تشک است:

لایه‌های زیرین (زیر فنرها)

1. نمد صنعتی: یک لایه نمد سخت در زیر مجموعه فنری قرار می‌گیرد تا از سایش فنرها با کف تشک جلوگیری شود
2. پارچه جداساز: روی نمد پوشانده می‌شود

لایه‌های رویی (بالای فنرها)

1. پارچه جداساز (اسپان‌باند): اولین لایه روی فنرها که مانع نفوذ فنر به لایه‌های بالایی می‌شود
2. نمد یا فلت: یک لایه نمد نسبتاً سفت برای ایجاد سطح یکنواخت
3. فوم پلی‌یورتان: لایه اصلی راحتی با ضخامت ۲ تا ۵ سانتی‌متر و دانسیته مناسب
4. ابر (الیاف پلی‌استر): لایه نهایی نرمی که احساس لطافت اولیه هنگام خوابیدن را ایجاد می‌کند

در تشک‌های باکیفیت‌تر، ممکن است لایه‌هایی از فوم مموری یا لاتکس طبیعی نیز اضافه شود. هر یک از این لایه‌ها با چسب صنعتی مخصوص یا حرارت به یکدیگر متصل می‌شوند تا از جابه‌جایی جلوگیری شود.

مرحله ۵: نصب میله‌های پروانه‌ای لبه (Edge Support)

یکی از مراحل مهم در تولید تشک فنری باکیفیت، تقویت لبه‌ها است:

1. میله‌های فولادی پروانه‌ای شکل (Butterfly Edge) یا میله‌های فولادی ساده در اطراف لبه‌های تشک قرار می‌گیرند
2. این میله‌ها با سیم یا کلیپس فلزی به مجموعه فنری متصل می‌شوند
3. در برخی مدل‌ها از فوم فشرده (HD Foam) نیز در لبه‌ها استفاده می‌شود

اهمیت تقویت لبه:

• جلوگیری از فرو رفتن لبه تشک هنگام نشستن روی کناره
• افزایش سطح قابل استفاده تشک (می‌توانید تا کناره تشک بخوابید)
• افزایش چشمگیر عمر مفید تشک
• حفظ شکل ظاهری تشک در طول زمان

مرحله ۶: دوخت روکش پارچه‌ای (کاور تشک)

مرحله دوخت روکش شامل چند فرآیند تخصصی است:

دوخت پنل رویی و زیرین (کیلتینگ)

1. پارچه روکش (معمولاً ژاکارد یا تریکو) روی لایه ابر و فوم نازک قرار می‌گیرد
2. با دستگاه کیلتینگ (Quilting)، پارچه و لایه‌های زیرین با الگوهای زیبا به هم دوخته می‌شوند
3. این دوخت هم جنبه زیبایی دارد و هم از جابه‌جایی لایه‌ها جلوگیری می‌کند

دوخت نوار دور تشک (Border Tape)

1. یک نوار پارچه‌ای مخصوص دور تا دور تشک قرار می‌گیرد
2. دستگاه بوردر (Border Machine) این نوار را به پنل بالایی و پایینی تشک می‌دوزد
3. دریچه‌های تهویه هوا (Air Vent) در این مرحله روی نوار نصب می‌شوند
4. دسته‌های تشک (Handle) نیز در این مرحله اضافه می‌شوند

پارچه‌های مورد استفاده در تشک‌های باکیفیت ویژگی‌های زیر را دارند:

• خاصیت آنتی‌باکتریال و ضد قارچ
• ضد حساسیت (هیپوآلرژنیک)
• قابلیت تنفس و عبور هوا
• مقاومت در برابر پرز و ساییدگی

مرحله ۷: کنترل کیفیت و بسته‌بندی

آخرین مرحله تولید تشک فنری، کنترل کیفیت جامع است که شامل بررسی‌های زیر می‌شود:

1. بررسی ابعاد: اندازه‌گیری دقیق طول، عرض و ارتفاع تشک و مطابقت با استاندارد
2. تست فنریت: بررسی میزان ارتجاع و برگشت‌پذیری فنرها
3. تست فشار: اعمال فشار مکرر روی نقاط مختلف تشک برای اطمینان از عملکرد یکنواخت
4. بررسی ظاهری: کنترل دوخت‌ها، عدم وجود پارگی یا نقص ظاهری
5. تست بهداشتی: اطمینان از عدم آلودگی و رعایت استانداردهای بهداشتی
6. برچسب‌گذاری: نصب برچسب مشخصات شامل نوع فنر، تعداد فنر، مواد به‌کار‌رفته و تاریخ تولید
7. بسته‌بندی: تشک در نایلون محافظ و کارتن مخصوص بسته‌بندی می‌شود

در کارخانه‌های معتبر، حدود ۵ تا ۱۰ درصد از محصولات تولیدی به صورت تصادفی تحت تست‌های سخت‌تری قرار می‌گیرند تا کیفیت کلی خط تولید تضمین شود.

تفاوت فرآیند تولید تشک فنر متصل و منفصل

در جدول زیر، تفاوت‌های اصلی فرآیند تولید این دو نوع تشک فنری را مشاهده می‌کنید:

دستگاه‌های مورد استفاده در خط تولید تشک فنری

آشنایی با تجهیزات صنعتی مورد استفاده در تولید تشک فنری، درک بهتری از پیچیدگی این فرآیند به شما می‌دهد:

• دستگاه فنرساز CNC: تبدیل سیم فولادی به فنر مارپیچ با سرعت ۴۰ تا ۶۰ فنر در دقیقه
• دستگاه مونتاژ فنر متصل (Assembler): اتصال فنرها با سیم هلیکال
• دستگاه پاکت‌زنی فنر منفصل (Pocket Machine): قرار دادن فنر فشرده داخل کیسه پارچه‌ای
• دستگاه چسب داغ (Glue Gun System): اتصال رشته‌های فنر پاکتی
• دستگاه کیلتینگ (Quilting Machine): دوخت الگودار پارچه روکش با لایه‌های زیرین
• دستگاه بوردر (Border Machine): دوخت نوار دور تشک
• دستگاه تیپ‌زنی (Tape Edge Machine): دوخت نهایی لبه‌ها
• پرس هیدرولیک: فشرده‌سازی تشک برای بسته‌بندی (خصوصاً تشک‌های رول‌شده)

نکات تعیین‌کننده کیفیت در فرآیند تولید تشک فنری

اگر می‌خواهید یک تشک فنری باکیفیت بخرید، باید بدانید چه عواملی در فرآیند تولید بر کیفیت نهایی تأثیر می‌گذارند:

1. تعداد فنر در هر متر مربع: هرچه تعداد فنرها بیشتر باشد، توزیع وزن بهتر و راحتی بیشتر
2. کیفیت فولاد سیم: فولاد کربنی با کشش بالا = فنر بادوام‌تر
3. دانسیته فوم: فوم با دانسیته بالا (۳۰ کیلوگرم بر مترمکعب به بالا) دیرتر له می‌شود
4. روش اتصال فنرهای منفصل: اتصال از وسط بهتر از اتصال از بالا و پایین
5. کیفیت تقویت لبه: میله پروانه‌ای + فوم فشرده = بهترین حالت
6. تعداد لایه‌ها: هرچه لایه‌های بیشتری استفاده شود، راحتی و دوام بالاتر
7. کیفیت دوخت: دوخت یکنواخت و محکم نشانه کارخانه معتبر است

تشک فنری به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

با توجه به ویژگی‌های منحصربه‌فرد تشک‌های فنری که از فرآیند تولید آن‌ها ناشی می‌شود، این نوع تشک برای گروه‌های زیر مناسب است:

• افرادی که فنریت و پرش می‌خواهند: ساختار فنری ارتجاع طبیعی و حس پرش دلپذیری ایجاد می‌کند
• افراد گرمایی: فضای خالی بین فنرها باعث گردش هوا و خنک‌تر ماندن سطح تشک می‌شود
• افراد سنگین‌وزن: مخصوصاً تشک فنر منفصل با تعداد فنر بالا، حمایت عالی از بدن ارائه می‌دهد
• زوج‌ها: تشک فنر منفصل به دلیل عدم انتقال لرزش، برای تخت دونفره ایده‌آل است
• افرادی که کمردرد دارند: تشک فنر منفصل با تقویت لبه مناسب، حمایت عالی از ستون فقرات ارائه می‌دهد

جمع‌بندی

مراحل تولید تشک فنری فرآیندی دقیق و چندمرحله‌ای است که از انتخاب سیم فولادی مناسب شروع شده و با کنترل کیفیت و بسته‌بندی به پایان می‌رسد. هر مرحله از تولید فنر، مونتاژ، لایه‌گذاری، تقویت لبه، دوخت روکش تا بازرسی نهایی، نقش مهمی در کیفیت محصول نهایی دارد. شناخت این فرآیند به شما کمک می‌کند تا هنگام خرید تشک، انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشید.